BUERGENSTOCK: Amerika Syarikat (AS) melonggarkan sekatan ke atas Iran selama 60 hari bermula Isnin selepas rundingan pertama di bawah perjanjian damai yang masih baharu, manakala pegawai melaporkan penurunan ketegangan berterusan dalam pertempuran di Lubnan di bawah perjanjian yang bertujuan menamatkan permusuhan di seluruh rantau.
Memetik laporan Reuters menerusi Berita Harian, perkembangan itu berlaku selepas hujung minggu yang hampir menggugat perjanjian yang baru seminggu dimeterai, termasuk ancaman oleh Presiden Amerika Syarikat, Donald Trump, untuk menyambung semula perang jika Iran mengganggu laluan perkapalan di Selat Hormuz selepas Tehran mengisytiharkan laluan strategik itu ditutup.
Pergerakan kapal tangki melalui selat tersebut meningkat pada Isnin dan harga minyak kembali menurun.
Naib Presiden AS, JD Vance, berkata rundingan di Switzerland telah meletakkan asas yang baik untuk perjanjian damai muktamad, walaupun Iran menafikan bahawa rundingan mengenai program nuklearnya telah dimulakan.
Serangan AS-Israel ke atas Iran dan serangan Israel di Lubnan telah membunuh ribuan orang serta menyebabkan jutaan kehilangan tempat tinggal.
Perang Iran turut menggoncang pasaran global dan menaikkan harga minyak, yang ditutup 3 peratus lebih rendah pada Isnin selepas Vance melaporkan kemajuan rundingan.
Kedua-dua pihak, yang cuba memperkukuh perjanjian sementara yang ditandatangani minggu lalu, bersetuju terhadap pelan hala tuju ke arah perjanjian kekal dalam tempoh 60 hari di rundingan di pusat peranginan gunung milik Qatar di Buergenstock, kata pengantara Pakistan dan Qatar.
Mereka juga bersetuju terhadap mekanisme untuk menghentikan pertempuran di Lubnan antara sekutu AS iaitu Israel dan kumpulan Hizbullah yang disokong Iran, serta membuka saluran komunikasi bagi memastikan laluan selamat kapal komersial melalui Selat Hormuz.
Sebagai langkah awal dalam perjanjian bagi memberi bantuan ekonomi kepada Iran, Perbendaharaan AS mengumumkan pengecualian sekatan sehingga 21 Ogos, membolehkan Tehran menjual minyak dan produk berkaitan serta menerima bayaran.
Vance berkata Tehran bersetuju membenarkan pemeriksa nuklear masuk serta mewujudkan mekanisme bagi mengurus aset yang dibekukan dan mengendalikan gencatan senjata.
“Ini adalah asas yang sangat baik untuk perjanjian akhir yang berjaya,” katanya kepada wartawan selepas rundingan.
Namun jurucakap Kementerian Luar Iran, Esmaeil Baghaei, berkata Iran masih belum membincangkan isu nuklear atau membuat komitmen baharu.
Trump berkata dalam hantaran di Truth Social bahawa Iran akan bersetuju untuk menerima pemeriksaan senjata bagi memastikan “ketelusan nuklear”.
“Jika Iran tidak mematuhi perjanjian atau berkelakuan buruk, saya akan bertindak,” katanya kepada wartawan.
Menteri Luar Iran, Abbas Araqchi, berkata Tehran telah memperoleh kelonggaran sekatan bagi eksport minyak dan petrokimia serta pelepasan sebahagian aset beku dan pelan pembangunan semula negara.
Vance berkata utusan Rumah Putih, Jared Kushner, mencadangkan mekanisme kawalan dana Iran oleh AS dan Qatar selepas dibekukan, dengan perbelanjaan untuk komoditi pertanian AS.
Namun Gabenor Bank Pusat Iran, Abdolnaser Hemmati, berkata tiada kewajipan sedemikian dan sebahagian dana boleh digunakan untuk pembelian barangan lain yang tidak disekat.
Rundingan teknikal dijadualkan diteruskan sepanjang minggu ini.
Perjanjian sementara itu menyeru penghentian semua permusuhan termasuk di Lubnan, yang diceroboh Israel pada Mac selepas Hizbullah melancarkan serangan rentas sempadan.
Israel bukan pihak dalam perjanjian itu dan berkata ia tidak akan berundur dari Lubnan, namun pada Jumaat bersetuju kepada gencatan senjata baharu.
Walaupun pertempuran sengit berterusan sehari lagi, pegawai Lubnan berkata ia semakin reda sejak malam Sabtu.
Israel dan Lubnan dijadual memulakan rundingan baharu di Washington pada Selasa.
Pengarah hospital di bandar Nabatieh berkata ini merupakan tempoh paling lama tanpa pertempuran sejak perang bermula.
Lebih sejuta penduduk Lubnan telah kehilangan tempat tinggal, dan ramai masih berhati-hati untuk pulang ke rumah masing-masing. – REUTERS, BH Online –
IMedikel TV
